- "Liệu cơm gắp mắm" trong kinh doanh
Biết vươn lên phấn đấu là điều ai cũng phải khen, ngưỡng mộ. Thế nhưng nhiều người không thấy được thực lực của mình, làm một nói mười, làm ít nói nhiều, làm láo báo cáo hay... sinh ra căn bệnh thành tích mà xã hội lên án. Họ đặt ra chỉ tiêu quá cao, thế nên mấy ai đạt được?
Thời gian qua chúng ta đã quá quen với kiểu ban hành những cái trên trời. Việc thực thi rất khó, thành ra khi muốn tổng kết, báo cáo một vấn đề người ta phải nâng lên cho nó đủ chỉ tiêu kế hoạch đặt ra. Người ban hành không sát thực tế, chỉ ngồi bàn giấy thì làm sao hiểu được nhu cầu, khả năng thực hiện... của nhân viên và nhân dân như thế nào?
Đi nhiều nơi, nhiều thành phố ta có thể thấy đầy tấm bảng: Khu phố, khóm, xóm, làng... quyết tâm xây dựng... văn hóa... Nhưng văn hóa làm sao được khi mà chiều đến một đống rác bốc mùi nồng nặc ngay dưới chân tấm bảng? Trong con hẻm dựng cái bảng ấy lại là cảnh tượng nhếch nhác đập vào mắt: Người bán hàng lấn chiếm hẻm, có nhà nấu cơm nấu nước ngay bên ngoài, nước dơ cứ thế tạt ra con hẻm thoải mái không cần suy nghĩ...
Thế nhưng lâu lâu vẫn nghe đài oang oang: “Khu phố X, làng Y... đã thực hiện xong phong trào 3 không: Không xả rác bừa bãi, không tụ tập gây mất an ninh trật tự, không lấn chiếm vỉa hè, lòng đường...”. Có một huyện ở Tây Nguyên, khi ông nọ được lên chức, bèn tỉ tê với quan anh thế nào, quan anh liền cho cấp kinh phí xây cái nhà văn hóa giống thiết kế của nhà hát gì nổi tiếng bên Úc và nói chẳng ngoa, to nhất tỉnh.
Cũng được thôi, từ đây người dân sẽ có chỗ tập thể dục, khỏi phải lang thang ngoài đường rồi bị mấy quái xế “hỏi thăm”, có chỗ vui chơi cho con em... nhưng dân huyện nghèo xơ xác, thời gian đâu mà đến nhà văn hóa? Chưa kể kinh phí tỉnh rót nhỏ giọt nên xây cũng từng ít, người dân bảo: “Thợ xây khỏe thật, mỗi anh đi làm cầm theo 2 cục gạch, xây xong về!”. Ì ạch mãi cũng xây xong dù trễ tiến độ.
Dân cũng mừng, nhưng rồi thất vọng tràn trề vì tuy bề thế nhưng bên trong chẳng có gì, tôi cũng chưa một lần bước chân vào dù nhà ở ngay cạnh. Hòa chung phong trào phổ cập của cả nước, huyện nọ cũng phổ cập giáo dục tiểu học. Ngay khi nghe chỉ tiêu cánh giáo viên đã hoang mang tột độ, bởi vùng đất có hơn một nửa đồng bào dân tộc thiểu số, đi rừng nhiều hơn ở nhà. Ngày qua ngày tất bật lo cho cái miệng chưa đủ thì thời gian đâu để học? Lẽ ra phải chăm lo đời sống cho dân trước nhưng cán bộ cứ một mực phải hoàn thành kế hoạch.
Vận động các em đi học, thầy cô cũng khổ, đến lúc dạy càng khổ hơn, học trò học trước quên sau, buộc phải đạt chỉ tiêu và chuyện “ngồi nhầm lớp” là tất yếu. Còn hàng ngàn câu chuyện mà chúng ta vẫn từng ngày chứng kiến, nó dần hình thành một thói xấu. Tại sao không làm khác được? Ví như lắng nghe ý kiến của người dân, xem họ cần gì, nghĩ gì... từ đó đưa ra phương hướng hành động? Những việc làm, chỉ tiêu đặt ra nên tìm hiểu thực tế và cũng phải biết thực lực của chính mình.
- "Liệu cơm gắp mắm" trong tình yêu
Hạnh phúc gia đình phụ thuộc rất nhiều vào kinh tế. Vì vậy, việc cân nhắc quyết định từ khoản chi tiêu nhỏ đến lớn là rất cần thiết để giữ vững mái ấm gia đình. Ông bà ta từ xưa đã dạy: “Liệu cơm gắp mắm” để khuyên con cháu phải biết liệu khả năng mà chi tiêu, đừng để thiếu hụt trở nên túng bấn.
Thế nhưng có nhiều người tiền ít mà thích xài sang nên gia cảnh trở nên khốn đốn. Đua đòi với hàng xóm Mùa nắng nóng nực, thấy nhà hàng xóm gắn cái máy lạnh hai ngựa chạy êm ru, cả ngày chẳng có ai bước chân ra đường, ông Hiếu cũng muốn tậu một cái cho bằng anh bằng em. Khổ nỗi, nhà ông tuềnh toàng, trống trước hở sau, gắn máy điều hòa vào thì khí lạnh toát ra ngoài... mát cho cả xóm. Thế là ông phải nghĩ đến chuyện sửa nhà. Phải thay cửa kiếng, đóng trần nhà.
Từ dự kiến ban đầu chỉ vài triệu, ông đã tốn hơn hai chục triệu để sửa sang nhà cửa và không còn khả năng để mua máy. Khổ nỗi, từ khi thay cửa kín mít, căn nhà ông vốn đã nóng lại càng bức bối thêm. Muốn mua máy lạnh nhưng không thích loại rẻ tiền sợ thua kém hàng xóm, ông chỉ thích loại máy hiện đại với giá cả chục triệu đồng. Không thể vay ngân hàng, ông xui bà hốt mấy dây hụi để mua máy. Khi không mỗi tháng phải trả mấy trăm ngàn tiền đóng hụi chết, lại còn khoản tiền điện lên cao đến chóng mặt, ông chẳng dám cho con xài. Mỗi tháng cứ thấy hóa đơn tiền điện là ông chóng mặt, gọi tên mấy đứa con ra mà chửi. Hễ thấy tụi nhỏ vào ra mở cửa ông xót tiền, cũng chửi. Thậm chí ông còn ngắt điện không cho xài để tiết kiệm.
Nhà có máy lạnh mà xem ra không khí còn nóng hơn, ngột ngạt hơn so với trước! Trưởng giả học làm sang Chồng chỉ là công chức bình thường, còn bà Loan bán bảo hiểm nhân thọ khi được khi không, nhưng lúc nào bà cũng tỏ ra ta đây là dân có tiền. Căn nhà gác gỗ xinh xắn nhiều người mơ còn không được thế mà bà cho là quê mùa, đòi đập đi để xây nhà ba tầng. Bà lên một kế hoạch vay vốn ngân hàng, mỗi tháng lấy tiền từ nguồn thu của số khách hàng tiềm năng để thanh toán lãi và nợ gốc.
Nghe lời bà vợ vốn là cử nhân kinh tế, ông chồng vốn hiền lành chỉ biết gật đầu nghe theo. Thế là giấy tờ nhà ông được đem ra ngân hàng “tạm trú không thời hạn”, ở đó cho đến khi chủ nhân của nó trả xong khoản nợ xây nhà. Ngày tân gia, bà không quên mời bà con lối xóm đến để “khoe của”. Ai cũng trầm trồ khen ngợi kiến trúc sang trọng được thiết kế tinh tế, hiện đại... nhưng có điều chẳng mấy ai biết được khoản nợ mấy trăm triệu của ông bà.
Ở nhà mới chưa được bao lâu, thấy giấy nợ gửi về khiến ông giật mình thon thót. Ông không thể tưởng tượng nỗi mình lấy đâu ra khoảng mấy triệu đồng để trả tiền lãi, chưa nói chi đến vốn gốc. Thế mà chẳng thấy bà xúc tiến làm việc với những “khách hàng tiềm năng” để kiếm “lời” trả “lãi”. Suốt ngày ông chỉ thấy bà chưng diện đẹp đẽ đi shopping, quần vợt, dancing với bạn bè. Ông hỏi thì bà bảo: “Phải tiếp xúc với khách, phải tạo cho họ cảm giác thân thiện, gần gũi rồi mới dụ khị họ ký hợp đồng với mình được”.
Không biết bà làm việc kiểu nào mà cả mấy tháng trời chỉ được một- hai cái hợp đồng, tiền lời không đủ trả chi phí đi lại huống chi là trả nợ. Cuối cùng, ông đành dán bảng bán nhà để trả nợ ngân hàng, còn lại chút ít mua căn nhà nhỏ ở sâu trong hẻm. Tuy gặp đại hạn mất nhà, nhưng ông vẫn mừng vì giải quyết nhanh nên thiệt hại không nhiều, chứ cứ tin lời bà thì chỉ vài tháng nữa thôi là không kham nổi. Ông trách bà chỉ biết đua đòi mà không lo “liệu cơm gắp mắm”, bà lại bảo “đàn ông nông nổi giếng khơi” sao không biết quyết đoán lại nghe chi lời vợ “như khơi đựng trầu”.
Thanh Tùng - Người chia sẻ